Profesor na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu Milanka Babić, dobitnik Vukove nagrade za 2025. godinu, izjavila je da za nju ovo priznanje predstavlja izuzetnu čast, obavezu i potvrdu da je rad na očuvanju srpskog jezika, kulture i prosvjete prepoznat kao važan i društveno značajan.
Babićeva je istakla da Vukovu nagradu, koju dodjeljuje Kulturno-prosvjetna zajednica Srbije, doživljava kao podstrek da istraje u naučnom i prosvjetnom radu, ali i obavezu da još odgovornije pristupa svom pozivu.
„Da se i u nastavi i u nauci predanije posvetim očuvanju temeljnih vrijednosti našeg identiteta – srpskog jezika, ćiriličkog pisma i u srpskom jeziku stvorene kulture. Mislim da smo to dužni svi koji toj kulturi pripadamo, a posebno mi čija je to i profesionalna obaveza“, rekla je Babićeva u intervjuu za Srnu.
Babićeva je navela da Vukova nagrada ima posebnu težinu jer nosi ime Vuka Karadžića i simbolički predstavlja kontinuitet borbe za jezik, pismenost i prosvjetu, koja i danas, na određeni način, traje.
„Ona povezuje više od dva vijeka pregalačkog rada na standardizaciji srpskog jezika koju je Vuk započeo na najboljim osnovama srpskog narodnog jezika i srpske narodne književnosti nastale na području i u jeziku istočnohercegovačkog dijalekta, koju je teorijski utemeljio i opremio priručnicima“, istakla je Babićeva.
Prema njenim riječima, Vukova nagrada je jasna poruka društvu da su znanje, obrazovanje, nauka i kultura vrijednosti koje zaslužuju poštovanje i pažnju.
„Ona šalje poruku da trud u ovim oblastima nije uzaludan i da društvo prepoznaje i cijeni one koji mu služe i u granicama sopstvenih mogućnosti doprinose njegovom napretku“, konstatovala je Babićeva.
POTREBNA REFORMA OBRAZOVNOG SISTEMA KADA JE RIJEČ O NASTAVI SRPSKOG JEZIKA I KNJIŽEVNOSTI
Babićeva je rekla da se živi u vremenu brzih informacija, površnosti i snažnog uticaja digitalnih medija, što, kako je navela, često ostavlja manje prostora i interesovanja za istinsko znanje i njegovanje jezičke kulture kod generacija koje se formalno obrazuju.
Ona je navela da je zbog toga uloga prosvjetnih radnika složena i ne svodi se samo na podučavanje, nego nužno uključuje vaspitni rad i rad na tome da se kod mladih razvije kritičko mišljenje i svijest o značaju jezika, kulture i obrazovanja.
„Živimo u vremenu i društvu u kojem je položaj prosvjetnih radnika na svim nivoima obrazovanja degradiran. Mnogi doživljavaju profesore kao jeftini uslužni servis i dežurne krivce za razne anomalije društva, što njihov rad čini još težim“, smatra Babićeva.
Prema njenim riječima, to najbolje znaju učitelji koji su prva linija opismenjavanja, a onda i profesori srpskog jezika i književnosti koji moraju da primjenjuju razne metode i strategije da bi na kvalitetan način obradili obimne, nerijetko i nepotrebne nastavne jedinice, a posebno da bi učenike zainteresovali za njihove sadržaje.
„U tome je jedan od glavnih razloga zašto nam iz generacije u generaciju stagnira jezička kultura i funkcionalna pismenost. Obrazovni sistem se u Republici Srpskoj, kada je riječ o nastavi srpskog jezika i književnosti, hitno mora reformisati vođenjem računa o kontinuitetu sadržaja od razredne nastave do završnih razreda srednje škole“, ukazala je Babićeva.
UTICAJ GLOBALNIH TRENDOVA DOVODI DO ZAPOSTAVLJANJA JEZIČKE KULTURE
Prema njenim riječima, mladi prepoznaju vrijednost srpskog jezika i ćirilice, ali je, nažalost, prisutan snažan uticaj globalnih trendova koji često dovode do zapostavljanja jezičke kulture.
„Zato je zadatak škole i univerziteta da kod mladih razvijaju svijest da jezik i pismo nisu samo sredstvo komunikacije nego suštinski dio našeg kulturnog i nacionalnog identiteta“, navela je Babićeva.
Ona je dodala da je na tom zadatku neophodno temeljnije raditi jer je sada, pod pritiskom novih društvenih trendova i životnog pragmatizma, sve manje mladih zainteresovano za studiranje takvih humanističkih studijskih programa.
NAJVIŠE SE GRIJEŠI U MEDIJIMA I SVAKODNEVNOJ PISANOJ KOMUNIKACIJI
Govoreći o jezičkoj kulturi u Republici Srpskoj, Babićeva je navela da u javnom prostoru ta kultura nije na željenom nivou.
Ona je istakla da se najviše griješi u medijima, na društvenim mrežama i u svakodnevnoj pisanoj komunikaciji, gdje se često zanemaruju pravopis, stil i normirani jezik.
„Brzo se u školskim programima prolazi kroz elementarno opismenjavanje kao da se podrazumijeva da svi moraju samostalno da nauče tečno da čitaju i pišu oba pisma“, dodala je Babićeva.
Ona smatra da se na malom broju časova književnosti i srpskog jezika obrađuje preobimno gradivo, navodeći da je, u suštini, malo prostora za postavljanje dobrih temelja jezičke kulture i njegovanje raznovrsnih govornih vještina.
Prema njenim riječima, zanemaruje se činjenica da su forme pričanja, prepričavanja, vođenja tematski različitih dijaloga vrlo zahtjevne i da im treba posvetiti više pažnje nego što se to čini, jer od verbalnih vještina u mnogim profesijama zavisi i lični uspjeh.
„Uz to, zanemaruje se i vrijednost i neophodnost razvijanja ljubavi prema čitanju. Samo oni koji čitaju sa razumijevanjem formiraju sopstvenu bazu za dobro i funkcionalno izražavanje“, napomenula je Babićeva.
BRIGA O JEZIKU I KULTURI JE ODGOVORNOST SVIH, A NE SAMO PROSVJETNIH RADNIKA
Babićeva je rekla da je potrebno sistematski raditi na podizanju jezičke kulture, počevši od drugačijih nastavnih planova i programa, sačinjenih od nadležnih obrazovnih institucija, konstatujući da doprinos tom opštem cilju može dati i odgovorniji odnos medija prema jeziku.
„Na standardni jezik mnogo više utiče publicistički funkcionalni stil, odnosno njegov novinarski podstil, nego što utiče književnoumjetnički, koji je u Vukovo i postvukovsko vrijeme bio jedina baza standardnom jeziku“, dodala je Babićeva.
Ona je naglasila da je briga o jeziku i kulturi zajednička odgovornost svih, ne samo prosvjetnih radnika i naučnika.
„Jezik nije samo sredstvo komunikacije, već prostor našeg pamćenja, identiteta i duhovnosti“, zaključila je Babićeva.
Svečano uručivanje Vukove nagrade trebalo bi da bude upriličeno početkom februara u Predsedništvu Srbije.
