Istočno Sarajevo je izraslo tiho, iz potrebe čovjeka da iščupane korijene ponovo poveže sa zemljom i negdje ostane. Da nešto sačuva i nekome pripada.
Istočno Sarajevo izraslo je iz sudbina ljudi koji su, krenuvši u neizvjesnost i bespovrat, na praznom prostoru podizali grad koji je dublji od kamena od kojeg je sazidan.
I zato ovaj grad nisu najprije činile zgrade, nego imena. Ljudi koji su živjeli skromno, u tišini stvarali, učili druge i tiho vjerovali da svaki njihov trud ima smisla, čak i onda kada ga niko ne čuje i ne vidi.
Danas njihova imena nose ulice koje pričaju o čovjeku, djelima, vremenu i vrijednostima koje su nadživjele i njega i vrijeme u kojem je živio.
Upravo zato pokrećemo seriju tekstova posvećenu znamenitim ličnostima čija imena žive na kartama Istočnog Sarajeva. Svakim novim tekstom vraćamo im život i podsjećamo na vrijednosti koje su nosili i čuvamo od zaborava ono što je dio našeg zajedničkog nasljeđa.
Milan Simović – put narodnog heroja
Narodni heroj Milan Simović rođen je 12. jula 1909. godine u selu Šipu, u blizini Pala, kod Sarajeva. Nakon završetka osnovne škole ostao je u rodnom selu i sve do odsluženja vojnog roka bavio se zemljoradnjom. Nakon vojske, zaposlio se kao nadničar, a kasnije je radio kao skretničar i čuvar pruge na dijelu između Višegrada i Stambolčića. Kao mladi radnik, aktivno se priključio radničkom pokretu, a 1937. godine postao je član Komunističke partije Jugoslavije.
Nakon okupacije Kraljevine Jugoslavije i formiranja ustaške Nezavisne Države Hrvatske, Milan je napustio službu i vratio se u svoje rodno mjesto, gdje je aktivno učestvovao u organizaciji i pripremama oružanog ustanka protiv okupatora. Zahvaljujući svojoj hrabrosti, izabran je za komandanta prve ustaničke čete u svom kraju. Ova četa je kasnije ušla u sastav Romanijskog partizanskog odreda pod komandom Slaviše Vajnera, poznatijeg kao „Čiča romanijski“.
Prve akcije Milanove čete i borbe na pruzi Sarajevo–Višegrad
Prvu akciju Milan je izveo sa svojom četom u selu Dovlićima, prije svega razoružavši stražu koja je čuvala prugu, a zatim onemogućivši saobraćaj razaranjem željezničke trase.
Koristeći eksploziv iz neeksplodiranih avionskih bombi, koji im je obezbijedio Štab Romanijskog partizanskog odreda, četa je srušila most kod Rakite, dug 140 metara. Pored toga, razorili su i više drugih mostova u selima Sjetlina, Gajev, Podkoran i okolini.
Tokom prvih šest mjeseci, njegova četa neprestano je vodila borbe protiv ustaško-domobranskih snaga koje su nastojale da održe saobraćaj na pruzi Sarajevo–Višegrad, pokazujući izuzetnu hrabrost i odlučnost u svakoj akciji.
Hrabrost na prvoj liniji fronta
Iako je bio komandant čete, Milan je učestvovao u gotovo svim borbama, a posebno se istakao u akcijama na Šiljicama, kod Majdana, Kosmaja, Prutine, Gračanice i Prače, gdje je pokazivao izuzetnu hrabrost i stratešku preciznost.
Sa svojim borcima, on je u selu Sjetlini, gdje je bilo raspoređeno 1.500 neprijateljskih vojnika, na juriš zauzeo željezničku stanicu i razorio postrojenja. U Stambolčiću je, u direktnom sukobu, pištoljem savladao neprijateljskog mitraljesca i zaplijenio njegov mitraljez, dok je na Palama zarobio više neprijateljskih oficira.
Kada je formiran privremeni fronta na Palama, Milan je postavljen za njegovog komandanta. Tokom dvodnevne i dvonoćne borbe koja se vodila na Dobrim Vodama i Bukovcu, sredinom novembra 1941. godine, ovaj narodni heroj, sam je savladao dvanaest nemačkih vojnika.
Tragična smrt
Početkom januara 1942. godine, zajedno sa svojim ocem, Milan je stupio u Prvu proletersku udarnu brigadu. Na putu za Foču, 21. januara iste godine, kod sela Ilovače, upao je u zasjedu ustaških snaga i bio ranjen u nogu. Onemogućen da se kreće, pao je u neprijateljske ruke, i na mučki način izgubio život.
Slava za hrabrost i žrtvu
Odlukom Vrhovnog štaba Narodnooslobodilačke vojske Jugoslavije i partizanskih odreda Jugoslavije (NOV i POJ), 6. septembra 1942. godine, proglašen je za narodnog heroja, među prvim borcima NOV i POJ. U „Biltenu Vrhovnog štaba“ o proglašenju Milan Simovića za narodnog heroja piše:
„Po odluci Vrhovnog štaba NOV i POJ daje se naziv narodnog heroja drugu Simoviću Milanu, komandiru Viteške čete Romanijskog partizanskog odreda. U toku petomjesečne borbe, u kojoj je lično učestvovao i bio u prvim redovima, organizovao je rušenje željezničke pruge Sarajevo—Višegrad i tako je onesposobio za više od 10 mjeseci. Drug Simović je poginuo od mučke ustaške ruke.“
Sjećanje na narodnog heroja Milana Simovića
Početkom 1946. godine, na temeljima nekadašnjeg fudbalskog kluba „Vihor“, obnovljen je fudbalski život u Palama. Tom prilikom osnovan je FK „Milan Simović“, koji je kasnije preimenovan u FK Romanija, pod čijim imenom klub i danas nastavlja da njeguje i razvija svoju bogatu sportsku tradiciju.
Danas u Palama, iznad zajedničke grobnice poginulih vojnika i civila u Drugom svjetskom ratu, stoji spomenik narodnom heroju Milanu Simoviću kao trajni podsjetnik na njegov podvig. Rajko Kujundžić napisao je knjigu „Narodni heroj Milan Simović“ kao sjećanje na hrabrost i žrtvu ovog istaknutog borca.
I jedna ulica u ovoj lokalnoj zajednici nosi ime Milana Simića, čuvajući sjećanje na njegov lik i djelo.
